|
Acne en acnelittekens
Mensen met ernstige acne hebben niet alleen een probleem tijdens de
periode van ontstekingen. Nadat een ernstige acne eindelijk is
uitgewoed blijven vaak ontsierende littekens over als een levenslang
aanwezig aandenken aan de acne. Littekens komen tegenwoordig minder
vaak voor omdat dermatologen bij de meeste mensen met ernstige acne de
ontsteking van de huid snel weten te onderdrukken.
Welke
restverschijnselen zien wij bij acne?
De
restverschijnselen na
een
periode van acne kunnen in 3 groepen worden verdeeld:
- rode vlekken:
nadat de ontstekingen zijn verdwenen blijven gedurende 3
tot 9 maanden rode vlekjes zichtbaar op de plekken waar de ontstekingen
hebben gezeten. Als deze vlekjes geheel vlak zijn is er meestal geen
sprake van littekenvorming. De rode plekken trekken restloos weg.
- donkere vlekken:
zoals
bij
elke
ontsteking van de huid die aan zonlicht
wordt blootgesteld kan een donkere verkleuring ontstaan ter plekke van
de uitgebluste acne-haarden. Bij donkerder huidtypen en blootstelling
aan zonlicht is het risico op deze hyperpigmentatie het grootst. Deze
pigmentatie trekt ook weer weg. Dit kan tot wel 3 jaar duren!
- littekens:
het eigenlijke onderwerp van deze folder. De verschillende soorten
acnelittekens zullen hieronder besproken worden.
Wat zijn
acnelittekens?
Littekenweefsel
ontstaat
na
beschadiging van de huid. Bij acne wordt
deze beschadiging veroorzaakt door de heftige ontstekingsreactie in de
huid (zie voor details de algemene folder over acne).
Meestal
geldt
dat
er
een direct verband bestaat tussen de ernst van de ontsteking en de
mate van littekenvorming in reactie daarop. Sommige mensen ontwikkelen
echter ook relatief grote littekens op basis van vrij oppervlakkige en
kleine acne-ontstekingen. Het blijkt dat de gevoeligheid voor het maken
van littekens sterk verschilt van persoon tot persoon.
Welke soorten
acnelittekens zijn er?
Acnelittekens zijn
in 2
grote
groepen te verdelen.
- littekens met
weefselverlies (ijspriemlittekens bv)
- littekens met
weefseltoename ('wild vlees' littekens)
Littekens
met
weefselverlies
deze groep
kan
worden
onderverdeeld in een aantal soorten littekens
- IJspriemlittekens
('ice-pick' littekens). Deze zijn klein en hebben een
steile 'wand' en worden ijspriemlittekens genoemd omdat ze zo diep en
smal zijn alsof ze door een ijspriem zijn uitgeboord... Meestal betreft
het hier heel diepe littekens. Vooral op de wangen aanwezig.
- Appelboorlittekens.
Ook
deze
littekens
hebben een stijle wand maar zijn
veel groter dan de ijspriemlittekens. Ze kunnen tot enkele millimeters
groot zijn. Het lijkt alsof er met een zeer klein appelboortje een
stukje uit de huid is geponst. De wanden en de bodem van dit type
litteken zijn vaak erg stug. Vooral op de wangen.
- Glooiende littekens.
Bij
deze
vorm
is er geen sprake van scherp
uitgeponste littekens, maar van soepel aanvoelende huid met kleine
glooiende verzakkingen zonder scherpe begrenzing met de normale huid.
Vooral op de wangen en slapen.
- Atrofische littekens.
Bij
deze
littekens
lijkt er sprake te zijn van
kleine stukjes sterk verdunde, kwetsbare huid die bij samenknijpen kan
rimpelen als sigarettenpapier. Uiteindelijk meestal wit van kleur. Komt
voor in het gelaat en op de romp.
Littekens
met
weefseltoename
- Hypertrofische
littekens: op de plaats waar de acne-ontsteking heeft
gezeten wordt een grote hoeveelheid littekenweefsel aangemaakt die als
een vast aanvoelende knobbel in- en op de huid ligt. Deze littekens
kunnen
vrij groot worden. Wanneer meerdere ontstekingshaarden vlak bij elkaar
hebben gezeten kunnen deze hypertrofische littekens samenvloeien tot
één
grote littekenmassa. Vooral de borst, rug en het achterhoofd zijn
gevoelig voor deze vorm van littekenformatie.
- Keloïd:
keloïdlittekens zijn sterk vergelijkbaar met de zojuist
besproken hypertrofische littekens. Het verschil is dat bij keloïd
het
littekenweefsel zich ook nog uitbreidt buiten het oorspronkelijke
ontstekingsgebied. Zowel hypertrofische littekens als keloïden
kunnen worden behandeld met injecties met corticosteroïden
ín het littekenweefsel. Deze behandeling moet meerdere keren
herhaald worden.
Hoe
worden
acnelittekens
behandeld?
In de loop van de
afgelopen
jaren zijn er verschillende technieken
ontwikkeld om acnelittekens te behandelen. De keuze van de
behandelstrategie is natuurlijk sterk afhankelijk van het type
acnelitteken en van het huidtype. Een andere belangrijke factor is welk
risico op complicaties U wilt lopen om de acne littekens minder
zichtbaar te maken.
Het is belangrijk
om U te
realiseren dat littekens (en dus ook acnelittekens) nooit verdwijnen en dat alle behandelingen erop
gericht zijn de littekens minder zichtbaar te maken.
De
behandelingen
kunnen
worden verdeeld in 3 groepen
- Chirurgie:
opvallende, grote, diepe littekens kunnen worden weggesneden
waarna de huid gehecht wordt. dit wegsnijden kan op de klassieke manier
gebeuren of door het nemen van diepe ponsbiopten waarna de huid gehecht
wordt. Bij deze techniek
wordt het putvormige acnelitteken vervangen door een lijnvormig
litteken. In de praktijk blijkt dat de huid na deze ingreep ter plekke
van het nieuwe streepvormige litteken niet zelden opnieuw gaat wijken
en er weer
een nieuw diep litteken ontstaat.
- Stimulatie van
bindweefsel aanmaak: met behulp van bepaalde typen laser
kan de diepere huidlaag worden verhit. Door deze verhitting komen
groeifactoren vrij die de bindweefselcellen in de huid aanzetten tot
het
maken van nieuw bindweefsel. Dit is een veilige methode van
littekenbehandeling met redelijke
resultaten. Omdat het extra geproduceerde bindweefsel na verloop van
tijd weer wordt afgebroken is het effect tijdelijk van aard. Meestal
moet deze behandeling dan ook jaarlijks worden uitgevoerd om het effect
te behouden.
- Dermabrasie, laser
en peeling: bij deze technieken worden de
oppervlakkige lagen van de huid verwijderd door middel van een slijptol
(dermabrasie, de oudste techniek), chemische stoffen (peeling) of
lasertherapie. Oppervlakkige littekens kunnen (afhankelijk van de
diepte van de dermabrasie) soms vrijwel onzichtbaar worden en diepe
littekens worden minder opvallend. Vooral bij de laserbehandeling is er
dan ook nog het extra voordeel van stimulatie van de bindweefsel
aanmaak. Het
resultaat kan heel fraai zijn en houdt aanmerkelijk langer aan dan dat
van de bindweefselstimulatie alléén. Helaas is het zo dat
bij deze
behandeling verdoving nodig is en er een veel groter risico bestaat op
complicaties zoals infecties, littekenvorming en kleurverschillen.
Sinds enkele jaren is de fractional laser
beschikbaar die ook de
bovenste huidlagen verwijderd maar dit puntsgewijs doet: elk
lasergaatje wordt omgeven door gezonde huid zodat herstel snel optreedt
en de risico's op complicatie veel kleiner zijn. Wel zijn er meerdere
behandelsessies nodig.
- Inspuiten
van
huidfillers:
de
afgelopen
jaren zijn er verschillende
injecteerbare substanties ontwikkeld om rimpels op te vullen. Dezelfde
producten worden ook wel toegepast om acnelittekens te behandelen. De
resultaten zijn meestal vrij teleurstellend.
Laat ik mijn
acnelittekens behandelen?
Wanneer U besluit
acnelittekens
te laten behandelen let dan op het volgende:
- littekens
verdwijnen
niet:
een
verbetering van de structuur en aanblik van de huid
is het hoogst haalbare.
- een
intensieve,
diepe behandeling geeft de grootste kans op goede resultaten maar houdt
ook de grootste
risico's in.
- acnelittekens
kunnen
in
de
loop der jaren ook spontaan minder opvallend worden
- start niet binnen 1
jaar (en liefst 2 jaar) na het stoppen van een
isotretinoïnebehandeling (Roaccutane) met littekenbehandelingen
- kies
altijd
een
kliniek waar ook dermatologen aan verbonden zijn (zij zijn uiteindelijk
de huidkenners bij uitstek!)
Hoe
voorkom
ik
acnelittekens?
Bij ernstige en
matig-ernstige
vormen van acne zal de dermatoloog
meestal snel starten met zware (maar effectieve) therapie, juist om
littekenvorming vóór te zijn. De ontwikkeling van
isotretinoïne (beter
bekend onder de merknaam Roaccutane) heeft er voor gezorgd dat
acnelittekens nu veel minder vaak voorkomen dan vroeger.
Bij een actieve
acne is
het
verleidelijk om puistjes uit te knijpen.
Dit is erg onverstandig omdat hierdoor niet alleen talg naar buiten
wordt geperst maar ook talg in de huid terecht komt wat weer aanleiding
geeft tot nog heftiger ontstekingen en daarmee ook grotere littekens.
Niet aankomen dus!
|
|
|
|
