Welke fotoactieve stoffen worden gebruikt?
In Nederland worden
twee soorten crème gebruikt voor fotodynamische therapie:
5-aminolevulinezuur (5-ALA) en methyl-aminolevulinaat (MAL, Metvix
Ⓡ).
Welke lichtbronnen worden gebruikt?
Voor de optimale behandeling is een lichtbron nodig die rood licht
uitzendt. Er zijn verschillende typen die kunnen worden ingezet. In
Nederland worden LED lampen op een statief het meest gebruikt. In
principe kan ook laser worden gebruikt. Er zijn ook onderzoekers die
patienten met succes behandeld hebben met gewoon zonlicht!
Wat
zijn
de
voordelen
van fotodynamische therapie?
- Actinische keratosen
zijn soms individuele, op zichzelf staande plekjes. In veel gevallen is
er echter sprake van grotere velden met meerdere actinische keratosen
of moeilijk afgrensbare actinische keratosen. In zo'n geval kan in
één behandeling een iets groter gebied behandeld worden.
- Morbus Bowen
of oppervlakkig
groeiend
basaalcelcarcinoom zijn vaak wel individuele plekken,
maar die kunnen soms een vrij grote afmeting hebben. Operatieve
behandeling zou dan grote littekens nalaten. Het uiteindelijk
cosmetisch resultaat van fotodynamische therapie is meestal bijzonder fraai.
Wat
zijn
de
nadelen
van fotodynamische therapie?
- Het
belangrijkste nadeel is dat na behandeling niet met zekerheid gesteld
kan worden dat de afwijking volledig verdwenen is. Bij operatieve
verwijdering kan dat wel omdat het verwijderde weefsel wordt opgestuurd
naar de patholoog voor nader onderzoek. Dat betekent ook dat er
doorgaans langduriger nacontroles moeten plaatsvinden dan na operatieve
behandeling.
- Daarnaast
wordt
de
behandeling
vaak ervaren als erg pijnlijk.
- Tenslotte
is
het
op
dit moment nog zo dat deze therapie alleen in dagbehandeling
in het ziekenhuis wordt uitgevoerd: dat betekent een 'opname' van een
halve dag (= tijdverlies) en in het geval van basaalcelcarcinoom zelfs
twee halve dagen
Wat
zijn
de
alternatieven
voor fotodynamische therapie?
- Actinische
keratosen
en
morbus
Bowen zijn ook goed te behandelen met stikstof.
Deze zogenoemde cryotherapie is vooral goed toepasbaar bij kleinere,
goed afgrensbare individuele plekjes. 5-fluoruracilcrème
(Efudix Ⓡ) werkt ook goed bij grotere gebieden met
actinische keratosen. Ook imiquimodcrème (Aldara Ⓡ) is hiervoor te gebruiken.
- Het
oppervlakkig basaalcelcarcinoom kan ook behandeld worden met imiquimodcrème (Aldara Ⓡ). Zeer kleine oppervlakkige
basaalcelcarcinomen worden door veel dermatologen ook wel met stikstof
behandeld.
Hoe verloopt de behandeling?
Hoewel elk
ziekenhuis zijn eigen behandelschema heeft is de behandeling in
Nederland vrij gestandaardiseerd. Hieronder staat het protocol dat
gehanteerd wordt in het Diaconessenhuis Leiden.
- Voorafgaande
aan
de
behandeling
komt u bij de dermatoloog. Deze tekent het te
behandelen huidgebied aan en verwijderd eventuele schilfers of korstjes
van de plek (die houden immers zowel de zalf als het licht tegen).
- De
foto-actieve crème wordt aangebracht en met lichtwerend folie
afgedekt.
- Na 3
uur wachttijd (neem een goed boek mee!) wordt de crème
verwijderd en wordt de huid schoongemaakt.
- Vervolgens
wordt
de
plek
belicht met de rode lamp. De belichting duurt ca. 8
minuten. Dit stadium van de behandeling (waarin de afwijkende cellen
worden beschadigd) kan soms flink pijnlijk zijn.
- In het
geval van het oppervlakkig groeiend basaalcelcarcinoom dient deze
behandeling nogmaals uitgevoerd te worden. Meestal gebeurt dit 1-2
weken na de eerste sessie.
Poliklinische
fotodynamische therapie
Sinds kort is het ook mogelijk om fotodynamische therapie via de
polikliniek dermatologie uit te voeren. In plaats van belichting in het
ziekenhuis kan een lichtbron (na aanbrengen van de foto-actieve crème) op
de huid worden aangebracht. Deze lichtbron (Ambulight) is
voorgeprogrammeerd en gaat dus vanzelf aan en uit. Naast het feit dat
de behandeling niet op de dagbehandelafdeling van het ziekenhuis hoeft
plaats te vinden is door het afwijkende belichtingsschema de
behandeling ook minder pijnlijk. Momenteel kunnen met de Ambulight
alleen vrij kleine huidkankers worden behandeld, maar grotere Ambulight
lichtbronnen zijn in ontwikkeling.
Ná de behandeling
Na de behandeling wordt geadviseerd het plekje no 2 dagen af te dekken.
Ook is het verstandig het behandelde gebied 2x per dag in te smeren met
vaseline om de huid te verzachten en korstvorming te voorkomen. Na
enkele maanden komt u bij de dermatoloog terug om het behandelde gebied
te inspecteren. |
|
|
| Uw
informatiefolder over fotodynamische therapie is mede mogelijk gemaakt
door
onze
sponsors. De sponsors hebben geen invloed op de inhoud van de
foldertekst. |
|
|
|
|
|
|
|
|
