Wat zijn de verschijnselen?
De verschijnselen van atopisch eczeem bij kinderen zijn afhankelijk van de leeftijd.

• Bij babies zie je vooral roodheid en schilfering op de wangen, achter de oren en op het behaarde hoofd.
• In een iets latere fase gaat ook de huid in de knieholten, de elleboogsplooien, de huid bij de aanhechting van de oorlel en de nek meedoen. Atopisch eczeem bij heel jonge kinderen wordt ook wel dauwworm genoemd.
• Op de peuterleeftijd staat vooral het eczeem in de knieholten en elleboogsplooien op de voorgrond en doet het gezicht en behaarde hoofd minder vaak mee.

Kinderen met ezeem hebben vaak een droge huid, kloofjes bij de oorlellen, rode wangen en juist een blekere huid rond de mond en neus.

Atopisch eczeem zit eigenlijk nooit in het luiergebied. Roodheid en schilfering op de billen en in de liezen (‘luiereczeem’) wordt meestal veroorzaakt door irritatie van de huid door urine en wrijving met de luier en kan ook voorkomen bij kinderen zonder aanleg voor constitutioneel eczeem.

Hoe ontstaat atopisch eczeem?
Hoe atopisch eczeem precies ontstaat is nog niet helemaal duidelijk. Zeker is dat verschillende factoren een rol spelen. Aanleg voor eczeem is er altijd. Eczeem komt veel vaker voor bij kinderen van ouders die bekend zijn met eczeem. Vooral als beide ouders atopisch eczeem hebben is de kans dat hun kinderen ook eczeem krijgen erg groot, namelijk ongeveer 80%. Wanneer andere ‘atopische ziekten’ zoals astma in de familie voorkomen is de kans op eczeem bij het kind ook verhoogd.
Naast de erfelijke aanleg spelen andere factoren een rol die de ernst van het eczeem bepalen:

• weerstandsdaling: door ziekte, vermoeidheid of stress kan eczeem verergeren.
• inhalatieallergenen: langdurige blootstelling aan huisstofmijten, katten, honden, stuifmeel van grassen en bomen kunnen bij veel kinderen de klachten van eczeem verergeren. Voedingsallergenen: bij sommige kinderen kan het eten van bepaalde voedingsmiddelen tot verergering van het eczeem leiden. Bekend zijn koemelk, kippeeiwit, pinda, vis en noten. Slechts bij een deel van kinderen met eczeem speelt voeding ook inderdaad een rol. Meestal zijn er dan ook andere klachten die wijzen op een voedingsmiddelen allergie zoals roodheid rond de mond na het eten van het bepaalde voedingsmiddel, een dik gevoel in de mond en diarree. Vaak weigert een jong kind met een voedingsmiddelallergie ‘instinctief’ het voedingsmiddel waarvoor het allergisch is. Toch blijkt in de praktijk dat bij sommige kinderen met eczeem zonder darmklachten speciale kindervoeding toch de eczeemklachten kan verbeteren. Vermoedt u een voedingsmiddelallergie bij uw kind overleg dan altijd eerst met uw huisarts of specialist en ga niet experimenteren met dieeten.
• droge huid: een droge huid is veel gevoeliger voor het ontwikkelen van eczeem. Vooral in de winter kan de huid uitdrogen (droge lucht in huis door centrale verwarming!)

Hoe wordt atopisch eczeem behandeld?
Atopisch eczeem is een aandoening die door erfelijke aanleg wordt veroorzaakt en kan daarom niet door behandeling genezen. Gelukkig groeien de meeste kinderen over het eczeem heen: de meerderheid van kinderen die op jonge leeftijd eczeemklachten hebben is er rond het begin van de puberteit van af. Hoewel eczeem niet genezen kan worden, zijn er wel behandelingen om de huidklachten te laten verminderen.
 

• zalf tegen de droge huid

• corticosteroiden

• calcineurine-remmers

 
• tacrolimuszalf

• pimecrolimuscrème

• teerzalf

• antibiotica

• natte verbanden

• anti-jeuk middelen

Wat kunt u zelf doen?

• Uit onderzoek blijkt dat kinderen die 6 maanden of langer borstvoeding krijgen minder vaak en minder ernstig eczeem en astma ontwikkelen. Vooral aan kinderen van ouders met een aanleg voor eczeem of astma is het verstandig borstvoeding te geven. Bij het geven van de bijvoeding na 6 maanden is het beter om niet te snel te beginnen met voedingsmiddelen waarvoor een kind makkelijk allergisch kan raken zoals ei en pinda.
• Belangrijk is te voorkomen dat de huid van uw kind niet te veel uitdroogt omdat een droge huid gevoeliger is voor eczeem en bovendien jeukt. Was uw kind zo min mogelijk met zeep en gebruik zo nu en dan speciale badolie in het badwater. Na het wassen is het verstandig de huid in te vetten met de ‘droge-huidzalf’. Deze werkwijze is altijd van belang, ook in perioden dat uw kind geen eczeem heeft.
• Alternatief is de zogenaamde soak-and-smear methode: hierbij is het de bedoeling dat het kind met eczeem baddert in een bad met schoon water zonder zeep of toevoegingen. Wanneer de hoornlaag van de huid volgezogen is met water wordt de huid drooggedept (en niet drooggewreven) en vervolgens direct ingesmeerd met een verzorgende zalf die de arts speciaal voor dit doel heeft voorgeschreven (vaseline-paraffine zalf bijvoorbeeld).
  
• Zorg dat Uw kind geen irriterende kleding direct op de huid draagt, deze kunnen de jeuk verergeren en daarmee het kind aanzetten tot krabben. Er zijn anti-krabpakjes en onderkleding van natuurzijde verkrijgbaar om de huid tegen dergelijke irritatie te beschermen.
  
• Zorg voor een stofvrije omgeving voor uw kind. Een gladde vloer (zeil, hout) en een minimum aan harige knuffelbeesten in de kinderkamer is belangrijk. Laat geen huisdieren toe in de kinderkamer. Indien uw kind een ernstige vorm van constitutioneel eczeem heeft is het aan te raden ook in de rest van het huis een gladde vloerbedekking te nemen en geen harige huisdieren te houden, dit mede gezien de verhoogde kans op astma bij kinderen met eczeem.
• Zonlicht heeft vaak een positieve invloed op eczeemklachten. Pas echter op dat uw kind niet te veel aan het zonlicht wordt blootgesteld en zeker niet verbrandt. Het is bekend dat kinderen die in de eerste levensjaren (zeer) veel zonlicht hebben gehad een aanzienlijk grotere kans hebben om op latere leeftijd huidkanker te ontwikkelen.

Vooruitzichten
Zoals gezegd verdwijnt bij de meeste kinderen het eczeem vóór de puberteit. Bij 60% van de kinderen is het eczeem zelfs al op de leeftijd van 5 jaar verdwenen. Wel hebben kinderen met eczeem een grote kans om astmatische klachten te ontwikkelen: ongeveer 40% van de kinderen met eczeem lijdt later aan astma.
Bij sommige kinderen blijft het eczeem gedurende de gehele kinderleeftijd en verdwijnt het zelfs niet op de jong-volwassen leeftijd. Voorzover nu bekend heeft de soort en de intensiteit van de behandeling van eczeem geen invloed op het uiteindelijke beloop en het uitdoven van het eczeem.