|
Koemelkallergie bij kinderen
|
een informatiefolder van Uw
dermatoloog
|
|
Wat
is het?
Allergie voor koemelk is
een
bij kinderen vrij vaak voorkomend
probleem. Geschat wordt dat ongeveer 3% van alle zuigelingen een
koemelkallergie heeft. Koemelkallergie kan verschillende lichamelijke
klachten veroorzaken. Bij koemelkallergie reageert het afweersysteem
van het lichaam (via de zogeheten IgE antistoffen) tegen het koemelkeiwit in de melk.
Wat is de oorzaak?
Er zijn verschillende
factoren
die het reageren op koemelkeiwit in de hand kunnen werken:
Erfelijke aanleg
kinderen van ouders met een atopische aanleg (dat is
een grotere gevoeligheid van het afweersysteem op prikkels van
buitenaf) hebben zelf ook een verhoogde kans om atopische klachten te
ontwikkelen zoals eczeem en astma. Een verhoogde kans op een
voedingsmiddelallergie hoort daar ook bij.
Eiwitvertering in
het
spijsverteringskanaal
bij jonge kinderen is de
vertering van allerlei eiwitten (zoals bijvoorbeeld het koemelkeiwit)
nog niet volledig. Het koemelkeiwit wordt dan niet door de
verteringsenzymen gesplitst in kleinere stukken. Het intacte eiwit kan
dus tot ver in het darmkanaal komen en eventueel in de darmwand terecht
komen waar vervolgens het immuunsysteem op het koemelkeiwit kan
reageren.
Doorlaatbaarheid van
de
darmwand
bij zeer jonge kinderen is de
darmwand nog relatief doorlaatbaar voor eiwitten. Wanneer er een
allergie bestaat voor deze eiwitten, zoals koemelkeiwit, zal het
afweersysteem hiertegen gaan reageren met een allergische reactie.
Bij het ouder worden van
het
kind zal een betere vertering (dus ook
splitsing van de eiwitten in het maag-darm kanaal) en een verminderde
doorlaatbaarheid van de darm ontstaan. Vanaf dat moment zal het kind
niet meer zo makkelijk reageren op het koemelkeiwit. Er is dan
tolerantie ontstaan voor het koemelkeiwit: het kind is 'over de
allergie heen gegroeid'.
Wat zijn de
verschijnselen?
Over het algemeen staan
problemen van het maag-darm kanaal op de
voorgrond. Dit is niet verbazingwekkend omdat het contact met het
koemelkeiwit juist daar plaatsvindt. Een allergische reactie in de
darmen zorgt voor buikpijn en diarree. Ook
spugen en een slechte
eetlust komen voor.
Ook huidproblemen kunnen
voorkomen. Kinderen met een aanleg voor
atopisch eczeem én koemelk allergie kunnen door het drinken van
koemelk
een verergering van het eczeem
krijgen. Soms kunnen als gevolg van de
allergische reactie op het koemelkeiwit galbulten (urticaria) ontstaan.
Ook luiereczeem zou verergerd kunnen worden bij koemelkallergie.
Soms is er 'slechts'
sprake van
een rusteloosheid
van het kind zonder
dat andere lichamelijke symptomen aanwezig hoeven te zijn.
Hoe wordt de
diagnose gesteld?
De arts zal de diagnose
'koemelkallergie' vooral baseren op het
klachtenpatroon van het kind. Allergietesten kunnen worden uitgevoerd
maar de uitslag ervan is niet altijd relevant. De allergietesten moeten
dan ook als aanvulling op de
anamnese worden beschouwd. Vooral bij heel jonge kinderen zijn de
testen niet erg betrouwbaar en zijn de uitslagen soms ook moeilijk te
interpreteren. Wanneer testen worden uitgevoerd zijn dit meestal IgE
bepalingen in het bloed of priktesten in de huid. De priktesten zijn
doorgaans iets betrouwbaarder. Uiteindelijk zal Uw dermatoloog of
kinderarts op basis van alle beschikbare gegevens de diagnose stellen
en een verder beleid afspreken.
De meest betrouwbare test
is de
eliminatie-provocatietest. Hierbij
wordt bij het kind bij wie een koemelkallergie vermoed wordt eerst alle
koemelkeiwit bevattende voeding weggelaten. Vervolgens wordt dan weer
koemelkeiwit gegeven. Wanneer bij de eerste stap van de test
verbetering van de klachten optrad en bij nieuwe blootstelling aan het
koemelkallergeen een verergering, is de diagnose met zekerheid
vastgesteld. Deze test is echter vrij omslachtig en bij kinderen met
een ernstige allergie ook niet geheel zonder gevaar (kans op een
ernstige allergische reactie: anafylactische shock). Deze test wordt
dan ook niet bij alle kinderen bij wie een koemelkallergie vermoed
wordt standaard uitgevoerd.
Hoe wordt het behandeld?
Bij kinderen met een
koemelkallergie zijn er verschillende mogelijkheden van alternatieve
voeding:
Borstvoeding
dit is bij zuigelingen
verreweg
de beste optie en het geven van
borstvoeding is zowiezo nuttig voor het voorkomen van atopische
klachten bij het kind in de toekomst. Helaas lukt het niet alle moeders
om borstvoeding te geven. Bovendien is er tegen de tijd dat een
koemelkallergie bij een jong kind wordt vastgesteld bij de moeder
meestal geen
melkproductie meer en valt deze optie dus af.
Hypoallergene
melkvervangers:
bij hypoallergene 'melk'
zijn
de koemelkeiwitten voorverteerd
(gehydrolyseerd). De eiwitten zijn als het ware in kleine stukjes
geknipt waardoor het afweersysteem ze niet meer als koemelkeiwit
herkent. Er ontstaat nu dus ook geen afweerreactie meer.
Er bestaan verschillende
soorten voorverteerde melk: weinig
gehydrolyseerd, sterk gehydrolyseerd en een melkvervangend product dat
bestaat uit losse aminozuren.
Bij kinderen met
koemelkallergie wordt gekozen voor de sterk
gehydrolyseerde melk en in ernstige gevallen voor de losse
aminozuren-melk. Bij een aangetoonde koemelkallergie is voor de weinig
gehydrolyseerde melk geen plaats. De keuze voor de juiste
melkvervangende voeding bepaalt U samen met de behandelend arts. De
arts kan ook de vergoeding van de voeding bij de zorgverzekeraar
aanvragen.
Andere soorten
melkvervangers:
sojamelk was lang
populair als
koemelkvervanger. Helaas blijkt dat veel
kinderen met een koemelkallergie ook een allergie hebben (of
ontwikkelen) voor soja. Ook geitenmelk is vrijwel nooit een optie als
alternatief omdat er bij verreweg de meeste kinderen met
koemelkallergie er sprake is van een kruisallergie voor geitenmelk.
Welke
voorzorgsmaatregelen zijn mogelijk?
- Wanneer
één of beide ouders een atopische aanleg hebben is de
kans vrij
groot dat het kind ook atopisch is. Bij deze kinderen is er dus ook een
verhoogd risico op het ontwikkelen van een koemelkallergie. Door borstvoeding
te geven gedurende de eerste 6 maanden wordt de kans op
het ontwikkelen van allergie verkleind en wordt tevens het
immuunsysteem positief beïnvloed en de rijping van het
maagdarmkanaal
gestimuleerd.
- Introduceer
de
'bijhapjes' pas na 6 maanden en begin met groente- en
fruithapjes. Wees voorzichtig met voedingsmiddelen die sterke
allergenen bevatten zoals pinda, ei, koemelk, vis etc. Introduceer deze
voedingsmiddelen één voor één zodat
eventuele allergische reacties
kunnen worden gerelateerd aan een bepaald voedingsmiddel.
Samenvattend...
- Bij kinderen
met
koemelkallergie of een verhoogd risico voor koemelkallergie is
borstvoeding het beste.
- wanneer bij
kinderen met koemelkallergie borstvoeding
geen optie (meer) is zijn er goede melkvervangers verkrijgbaar. De
keuze voor een van deze producten maakt U samen met de behandelend arts.
- Bij kinderen
met
koemelkallergie (of andere voedingsallergieën) is een
goede begeleiding van een kinderarts en diëtist belangrijk. Bij
vragen
over het introduceren van voedingsmiddelen kunt U ook bij hen terecht.
Bij eczeemklachten wordt ook de dermatoloog ingeschakeld voor optimale
begeleiding.
- De meeste
kinderen
met een koemelkallergie op de jonge kinderleeftijd
worden uiteindelijk tolerant voor koemelk en kunnen dan probleemloos
koemelk drinken.
|