Wat is het?
Veel kwallensoorten zijn in staat om pijnlijke steken uit te delen
wanneer zij in contact komen met mensen. Meestal veroorzaken deze
pijnlijke of jeukende rode plekken ter plekke van het contact met de
kwal maar een enkele keer kan contact met bepaalde kwallensoorten
leiden tot meer uitgebreide en ernstiger verschijnselen.
Wat zijn kwallen?
Kwallen zijn ongewervelde holtedieren die grotendeels uit water
bestaan. Er zijn vele duizenden soorten kwallen bekend. Verreweg de
meeste van deze soorten leveren voor de mens geen problemen op.
Kwallen
kunnen in enkele groepen verdeeld worden.
- De echte kwallen
(scyphozoën)
- Soorten uit deze groep geven
over het algemeen weinig
ernstige problemen na contact met de huid. De meeste kwallen die in de
Noordzee leven horen tot de klasse van de echte kwallen. De dooskwal of zeewesp (die
vooral in de Stille Oceaan
en de Indische Oceaan voorkomt) kan wél ernstige huidklachten
veroorzaken.
- De hydrozoën
- De belangrijkste
vertegenwoordiger uit deze groep is
het beruchte Portugese Oorlogsschip. Dit dier drijft aan de oppervlakte
van de zeespiegel en heeft meterslange tentakels die het achter zich
meesleept. Soms zijn deze tentakels wel 30 meter lang.
Kwallen
in de Noordzee
Oorkwal A. aurita
niet giftig
|
Haarkwal C.
lamarckii
giftig
|
Kompaskwal C.
hysoscella
giftig
|
|
Hoe
steekt de kwal?
De stekende delen van de kwal bevinden zich in de tentakels. Deze
stekende delen worden nematocysten genoemd. Deze gifkliertjes bevatten
holle naaldjes die bij aanraking met de huid het gif in de huid
injecteren.
Wat
zijn de verschijnselen?
Bij de meeste kwallensoorten veroorzaakt het gif een toxische
ontstekingsreactie die met pijn, jeuk en roodheid gepaard gaat. De
ernst van de klachten wordt bepaald door het type gif en door de
hoeveelheid gif die is geïnjecteerd. Deze reactie blijft over het
algemeen beperkt tot dat deel van de huid dat daadwerkelijk met de kwal
in aanraking is geweest.
Wanneer er sprake is van een groot aantal kwallenbeten kunnen ook
algemene verschijnselen optreden zoals hoofdpijn, ademhalingsproblemen
en braken. In zeldzame gevallen kan een shock ontstaan.
In Noord-Australië zijn mensen na een ‘beet’ van de Carukia
barnesi kwal overleden aan het Irukandji syndroom, Dit
syndroom gaat gepaard met spierkrampen, misselijkheid en extreem hoge
bloeddruk.
Hoe wordt het
behandeld?
Wanneer U bent gebeten wordt door kwallen zorg dan in de 1e
plaats dat U zich snel uit de nabijheid van de kwal(len) begeeft en wel
richting het strand of de boot. Aldaar volgt nadere behandeling:
- Spoel de huid af met zeewater of
spoel deze helemaal niet af. Gebruik in ieder geval geen zoet water
omdat zoet water de nematocysten kan activeren restanten van gif alsnog
te injecteren.
- Verwijder (met handschoenen of
pincet) eventuele resten van tentakels.
- Behandel de huid met azijn, dit kan
de nematocysten in veel gevallen inactiveren.
- Behandel de huid met jeukstillende
zalf die ook gebruikt wordt bij insectenbeten
- Bij uitgebreide kwallenbeten en
zeker bij verschijnselen van algemeen onwelbevinden (overgeven,
ademhalingsproblemen, hoofdpijn etc) is het van belang met spoed
adequate medische hulp in te roepen!
|
|
|
|
