synoniem:
naevi
naevocellulares
Wat
zijn
het?
Moedervlekken zijn licht
tot donker gekleurde vlekjes of verhevenheden van de huid. Bij
moedervlekken
is er sprake van een concentratie van cellen die pigment kunnen vormen,
de zgn. melanocyten. De concentratie van de melanocyten en de mate
waarin
deze cellen pigment produceren bepalen de kleur van de moedervlek.
Moedervlekken staan sterk
in de belangstelling omdat bij elke moedervlek de (overigens zeer
kleine)
kans bestaat dat deze ontaart in een melanoom, een agressief soort
huidkanker
die uitgaat van ‘ontspoorde’ melanocyten. Zie ook bij: ‘moedervlek en
melanoom’
Afhankelijk van de vorm
van de moedervlek en de aard van de pigmentcellen worden moedervlekken
in verschillende groepen ingedeeld.
Hoe
ontstaan moedervlekken?
Waarom moedervlekken
ontstaan
is niet precies bekend. Sommige moedervlekken bestaan al bij de
geboorte.
Dit zijn de zogenoemde congenitale moedervlekken. De meeste
moedervlekken
ontstaan tussen het 3e en 40e levensjaar. Erfelijke aanleg lijkt een
belangrijke
rol te spelen, evenals zonverbrandingen op de kinderleeftijd.
Moedervlek
en melanoom
Moedervlekken hebben een
(zeer) klein risico om te ontaarden in melanoom. Melanoom is een zeer
agressieve
vorm van huidkanker die al in een vroeg stadium kan uitzaaien
(metastaseren).
Wanneer het melanoom in een vroeg stadium ontdekt en verwijderd wordt
is
de kans dat het melanoom al uitgezaaid is klein en de de
overlevingskans
uitstekend. Omdat het melanoom in de huid gelocaliseerd is en dus goed
zichtbaar is worden melanomen gelukkig vaak tijdig ontdekt.
Welke
moedervlekken hebben een vergroot risico om melanoom te worden?
- Kleine egaal bruin
gepigmenteerde
op de huid gelegen moedervlekken komen veel voor en hebben een bijzonder
laag risico op ontaarding in melanoom.
- Een laag
risico hebben
tevens de kleine congenitale (aangeboren) moedervlekken, vooral als ze
kleiner zijn dan 4 cm. Vaak zijn deze moedervlekken met donkere haren
begroeid.
- De vlakke, in het
niveau van
de huid gelegen moedervlekken, die op latere leeftijd zijn ontstaan
hebben
weer een iets grotere kans om te ontaarden in melanoom.
- De vlakke,
wisselend
gekleurde
moedervlekken (ook wel atypische moedervlekken genoemd) lopen weer een
groter risico dan de moedervlekken uit de laatst genoemde groep.
Benadrukt
moet worden dat zelfs de kans dat een atypische moedervlek ‘ontaardt’
nog
steeds erg klein is.
- Een groot risico
op
melanoomontwikkeling
hebben grote aangeboren moedervlekken (groter dan ca. 8cm). Hoe groter
de moedervlek, hoe groter het risico op melanoom.
foto's:
twee op de huid liggende moedervlekken: laag risico
foto:
wisselend gepigmenteerde, onregelmatige vlakke moedervlek: hoger risico
foto:
zeer onregelmatige groeiende 'moedervlek', veel soorten pigment:
melanoom!
Verwijderen
van moedervlekken
Bolle, op de huid
gelegen moedervlekken kunnen vaak goed door afschaven of coaguleren
(wegbranden) worden verwijderd. Vlakke moedervlekken en voor melanoom
verdachte plekken worden altijd verwijderd d.m.v. een excisie. Nadere
uitleg met een fotoreportage over een dergelijke ingreep vind U hier.
Waar
kunt u zelf op letten?
Moedervlekken die
geleidelijk
of plotseling gaan veranderen zijn verdacht en moeten gecontroleerd
worden.
Dit geldt ook voor moedervlekken die nieuw ontstaan en er heel anders
uitzien
dan de andere moedervlekken op uw huid.
De veranderingen waar u
op moet letten zijn:
- Groter
worden
- Geheel
of
gedeeltelijk
van kleur veranderen
- Steken,
jeuken
en/of
pijn
- Bloeden
Neemt u een van deze
veranderingen
waar, dan is het belangrijk uw huisarts of dermatoloog te raadplegen!
Een snelle beoordeling is van
groot belang.
