Synoniem: peniskanker
Wat is het?
Peniskanker
is
een
kwaadaardige aandoening van de penis die in West-Europa
betrekkelijk zeldzaam is. Jaarlijks wordt in Nederland bij 1 op de
100.000 mannen een peniscarcinoom vastgesteld. Peniscarcinoom is bijna
altijd een plaveiselcelcarcinoom dat begint aan de voorhuid of de
glanspenis.
Waardoor wordt het
veroorzaakt?
De
precieze
oorzaak van peniskanker is niet bekend. Wel is een aantal mogelijke
risicofactoren vastgesteld:
- besmetting
met
het
humaan papilloma virus (HPV, wrattenvirus)
- roken
- vernauwing
van
de
voorhuid
- leeftijd
(hoe
ouder
hoe hoger het risico)
- behandeling
van
het
genitaal gebied met ultraviolet licht
- matige
hygiene
Het
is nog
steeds niet zeker of smegma (de wittige substantie die bestaat uit
ondermeer afgestoten huidcellen die zich ophoopt onder de voorhuid) een
rol speelt bij het ontstaan van peniskanker. De relatie tussen smegma
en peniskanker is tot dusver niet zeker. Goede hygiene wordt toch
algemeen aanbevolen. Deze bestaat uit het dagelijks onder de douche
schoonspoelen van de voorhuid en glans met water.
Hoe
ziet
het
eruit?
Peniskanker
kan
beginnen
als een rode vlek op de glanspenis of de voorhuid. Wanneer
de huidkankercellen nog in de opperhuid opgesloten zitten spreken we
alleen nog van een voorloper van peniskanker. Dit wordt ook wel peniscarcinoom in situ genoemd. Het
lijkt in alle opzichten op de ziekte van Bowen
die elders op de huid kan voorkomen. De ziekte van Queyrat is ook een
vorm van peniscarcinoom in situ.
Wanneer
de
kankercellen
zich gaan verspreiden en doorgroeien in de diepere
huidlagen wordt al gesproken van een echt peniscarcinoom. Het plekje is
dan verdikt en kan ook wratachtige kenmerken aan krijgen. Uiteindelijk
kan zelfs een bloemkoolachtige groei ontstaan. Het tumortje kan
spontaan gaan bloeden en het weefsel voelt vast aan.
Pijnklachten ontstaan vaak in een vrij laat stadium. Om deze reden gaat
de patient soms pas (te) laat naar zijn arts.
Stadia van peniscarcinoom
I) het
peniscarcinoom tast alleen de voorhuid of de glans aan.
II) er is uitbreiding van het carcinoom naar de penisschacht.
III) behalve aantasting van de penis is er ook sprake van verspreiding
van kankercellen naar de plaatselijke lymfklieren.
IV) uitzaaiing van het peniscarcinoom naar andere organen.
Hoe
wordt
het
behandeld?
De behandeling van peniskanker is sterk afhankelijk van het stadium
waarin de ziekte zich bevindt.
Omdat peniscarcinoom relatief makkelijk uitzaait zal de arts de tumor
vaak zeer ruim verwijderen; dit kan in verder gevorderde vormen zelfs
betekenen dat de penis gedeeltelijk of geheel moet worden verwijderd
(penectomie). Als aanvulling op de operatieve ingreep kan ook
bestralingstherapie worden toegepast.
Wat zijn de
vooruitzichten?
Peniscarcinoom is een relatief aggressieve vorm van kanker. Voor de
prognose hangt veel af van het stadium waarin het peniscarcinoom
ontdekt wordt. Hoe vroeger peniskanker ontdekt wordt hoe beter de
prognose is. De 5-jaars overleving (de kans dat een patient 5 jaar na
het vaststellen van de ziekte nog leeft) wordt voor alle vormen van
peniscarcinoom samen geschat op ca. 50-60%.
Hoe
kan
peniskanker
voorkomen worden?
Omdat de
oorzaken van peniskanker nog niet met volledige zekerheid bekend zijn
is het geven van adviezen niet eenvoudig. De American
Cancer
Society heeft een aantal waarschijnlijke risicofactoren
omschreven die hierboven zijn weergegeven. Op basis van deze risicofactoren lijkt het
verstandig om goede hygiene toe te passen, niet te roken en regelmatig
de voorhuid en de glans te controleren op afwijkingen. Bij twijfel
dient de huisarts, de dermatoloog of de uroloog te worden geraadpleegd.
Een aantal artsen
propageert besnijdenis (circumcisie, het operatief verwijderen van de
voorhuid) als maatregel om het risico op peniskanker te verlagen maar
dit advies is niet onomstreden.
Nieuwe
ontwikkelingen
zijn o.a. de mogelijkheid van vaccinatie tegen bepaalde humaan papiloma
virussen (HPV's) die mogelijk een rol spelen bij het ontstaan van
bepaalde vormen van peniskanker. De waarde van dit soort vaccinaties in
het voorkomen van peniskanker is nog niet geheel duidelijk.
|
