Wat
is
het?
Het
plaveiselcelcarcinoom
is een kwaadaardige tumor van de huid. In tegenstelling tot het
basaalcelcarcinoom
is het plaveiselcelcarcinoom in staat om uit te zaaien naar de rest van
het lichaam. Dit gebeurt meestal pas wanneer de oorspronkelijke tumor
vrij
grote afmetingen heeft bereikt. Ook kan het plaveiselcelcarcinoom
kraakbeen
of bot dat onder de huidtumor gelegen is binnendringen.
Hoe
ziet
het eruit?
Plaveiselcelcarcinoom
begint
vaak
als een kleine wrat-achtige verhoorning, vooral op huiddelen die
veel
aan de zon zijn blootgesteld. Vooral in het vroege stadium kan een
plaveiselcelcarcinoom
zeer sterk lijken op een actinische
keratose en morbus bowen. Actinische
keratosen
worden algemeen beschouwd als voorlopers van plaveiselcelcarcinoom.
Aanvankelijk
is het plaveiselcelcarcinoom pijnloos, maar wanneer de tumor ongeveer 1
cm groot is, kunnen er pijnklachten ontstaan. Na verloop van tijd kan
er
een zweer ontstaan in de tumor. Het plaveiselcelcarcinoom kan, wanneer
het niet adequaat behandeld wordt vele centimeters groot worden. De
kans
op uitzaaien van tumorcellen is bij dergelijke grote tumoren toegenomen.
 
Voor meer
foto's van plaveiselcelcarcinoom: klik
hier
Wie
krijgt het?
Plaveiselcelcarcinoom
van
de huid wordt vooral gezien op de aan zon blootgestelde huid bij mensen
met een licht huidtype. De tumor wordt twee keer vaker bij mannen dan
bij
vrouwen gezien. In Nederland ontwikkelt ongeveer 1 op de 10.000 mensen
per jaar een plaveiselcelcarcinoom. Bij blanken in Australië ligt
dat aantal 5x zo hoog.
Hoe
ontstaat het?
Er zijn
meerdere factoren
die het ontstaan van plaveiselcelcarcinoom beïnvloeden:
mensen met een licht huidtype
(makkelijk verbranden in de zon) hebben een grotere kans op het
ontwikkelen
van plaveiselcelcarcinoom. Door het gebrek aan pigment in de huid wordt
het erfelijk materiaal in de celkern, het DNA, onvoldoende beschermd
tegen
de negatieve invloed van ultraviolet licht (zie ook: Zon&Huid).
DNA beschadiging, en daaruit voortvloeiende ontsporing van de
celdeling,
is het gevolg.
hoe meer blootstelling aan de
zon, hoe groter de kans op ontwikkeling van plaveiselcelcarcinoom.
bij mensen met een verlaagde
immuniteit worden vaker plaveiselcelcarcinomen gezien. Een belangrijke
risicogroep zijn mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan
en
om die reden medicijnen slikken om orgaanafstoting te voorkomen. Na 5
tot
10 jaar beginnen de eerste plaveiselcelcarcinomen te ontstaan. Door
zeer
voorzichtig te zijn met blootstelling aan zonlicht kan dit het ontstaan
van tumoren aanzienlijk vertraagd worden.
Bijzondere vormen van
plaveiselcelcarcinoom
Er zijn
enkele vrij
zeldzame
vormen van plaveiselcelcarcinoom die een aparte vermelding verdienen:
vooral bij mannen tussen de
40-70 jaar. Bij besneden mannen is het peniscarcinoom veel zeldzamer
dan
bij mannen die niet besneden zijn. Er wordt gedacht dat een betere
hygiëne
die mogelijk is na besnijdenis, een rol speelt bij het voorkómen
van plaveiselcelcarcinoom van de penis. Peniscarcinoom is bijzonder
aggressief. Lees meer...
plaveiselcelcarcinoom bij de
vagina wordt vooral gezien bij oudere vrouwen. Plaveiselcelcarcinoom
wordt
vaak gevonden in huid die is aangedaan door lichen sclerosus van de
vulva.
Ook vulvacarcinoom heeft de neiging snel uit te zaaien, dus tijdige
herkenning
is van belang.
Het moge duidelijk zijn dat,
in tegenstelling tot het gewone plaveiselcelcarcinoom, zonlicht bij
peniscarcinoom
en vulvacarcinoom geen rol van betekenis speelt.
Hoe
wordt
het behandeld?
Wanneer
uw dermatoloog een
plaveiselcelcarcinoom vermoedt, zal hij doorgaans eerst een klein
proefstukje
van het weefsel afnemen om dit te laten onderzoeken door de patholoog.
Wanneer de diagnose wordt bevestigd zal de tumor operatief worden
verwijderd.
Na deze ingreep volgen regelmatige poliklinische controles van het
litteken,
de lymfklieren en de rest van de huid. Dit laatste om eventuele nieuwe
plaveiselcelcarcinomen tijdig op te sporen.
Wat
zijn
de vooruitzichten?
Zoals
gezegd kán
plaveiselcelcarcinoom van de huid uitzaaien, vooral bij snel groeiende,
aggressieve plaveiselcelcarcinomen. Gelukkig komen uitzaaiingen weinig
voor. Van de 100 patienten met plaveiselcelcarcinomen die adequaat
behandeld
worden zal er één uitzaaiingen hebben.
Essentieel
is dat in het
vervolg de huid goed beschermd wordt tegen zonlicht om extra
ultraviolet-schade
en daarmee ook nieuwe tumoren te voorkomen.
|
