Plaveiselcelcarcinoom van de huid

Hoe ziet het eruit?
Plaveiselcelcarcinoom begint vaak als een kleine wrat-achtige verhoorning, vooral op huiddelen die veel aan de zon zijn blootgesteld. Vooral in het vroege stadium kan een plaveiselcelcarcinoom zeer sterk lijken op een actinische keratose en morbus bowen. Actinische keratosen worden algemeen beschouwd als voorlopers van plaveiselcelcarcinoom. Aanvankelijk is het plaveiselcelcarcinoom pijnloos, maar wanneer de tumor ongeveer 1 cm groot is, kunnen er pijnklachten ontstaan. Na verloop van tijd kan er een zweer ontstaan in de tumor. Het plaveiselcelcarcinoom kan, wanneer het niet adequaat behandeld wordt vele centimeters groot worden. De kans op uitzaaien van tumorcellen is bij dergelijke grote tumoren toegenomen.

Wie krijgt het?
Plaveiselcelcarcinoom van de huid wordt vooral gezien op de aan zon blootgestelde huid bij mensen met een licht huidtype. De tumor wordt twee keer vaker bij mannen dan bij vrouwen gezien. In Nederland ontwikkelt ongeveer 1 op de 10.000 mensen per jaar een plaveiselcelcarcinoom. Bij blanken in Australië ligt dat aantal 5x zo hoog.

Hoe ontstaat het?
Er zijn meerdere factoren die het ontstaan van plaveiselcelcarcinoom beïnvloeden:

mensen met een licht huidtype (makkelijk verbranden in de zon) hebben een grotere kans op het ontwikkelen van plaveiselcelcarcinoom. Door het gebrek aan pigment in de huid wordt het erfelijk materiaal in de celkern, het DNA, onvoldoende beschermd tegen de negatieve invloed van ultraviolet licht (zie ook: Zon&Huid). DNA beschadiging, en daaruit voortvloeiende ontsporing van de celdeling, is het gevolg.

hoe meer blootstelling aan de zon, hoe groter de kans op ontwikkeling van plaveiselcelcarcinoom.

bij mensen met een verlaagde immuniteit worden vaker plaveiselcelcarcinomen gezien. Een belangrijke risicogroep zijn mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan en om die reden medicijnen slikken om orgaanafstoting te voorkomen. Na 5 tot 10 jaar beginnen de eerste plaveiselcelcarcinomen te ontstaan. Door zeer voorzichtig te zijn met blootstelling aan zonlicht kan dit het ontstaan van tumoren aanzienlijk vertraagd worden.

vooral bij mannen tussen de 40-70 jaar. Bij besneden mannen is het peniscarcinoom veel zeldzamer dan bij mannen die niet besneden zijn. Er wordt gedacht dat een betere hygiëne die mogelijk is na besnijdenis, een rol speelt bij het voorkómen van plaveiselcelcarcinoom van de penis. Peniscarcinoom is bijzonder aggressief. Lees meer...

plaveiselcelcarcinoom bij de vagina wordt vooral gezien bij oudere vrouwen. Plaveiselcelcarcinoom wordt vaak gevonden in huid die is aangedaan door lichen sclerosus van de vulva. Ook vulvacarcinoom heeft de neiging snel uit te zaaien, dus tijdige herkenning is van belang.

Het moge duidelijk zijn dat, in tegenstelling tot het gewone plaveiselcelcarcinoom, zonlicht bij peniscarcinoom en vulvacarcinoom geen rol van betekenis speelt.

Hoe wordt het behandeld?
Wanneer uw dermatoloog een plaveiselcelcarcinoom vermoedt, zal hij doorgaans eerst een klein proefstukje van het weefsel afnemen om dit te laten onderzoeken door de patholoog. Wanneer de diagnose wordt bevestigd zal de tumor operatief worden verwijderd. Na deze ingreep volgen regelmatige poliklinische controles van het litteken, de lymfklieren en de rest van de huid. Dit laatste om eventuele nieuwe plaveiselcelcarcinomen tijdig op te sporen.

Wat zijn de vooruitzichten?
Zoals gezegd kán plaveiselcelcarcinoom van de huid uitzaaien, vooral bij snel groeiende, aggressieve plaveiselcelcarcinomen. Gelukkig komen uitzaaiingen weinig voor. Van de 100 patienten met plaveiselcelcarcinomen die adequaat behandeld worden zal er één uitzaaiingen hebben.
Essentieel is dat in het vervolg de huid goed beschermd wordt tegen zonlicht om extra ultraviolet-schade en daarmee ook nieuwe tumoren te voorkomen.

Colofon

Auteur: Dr R.L. van Leeuwen, dermatoloog, Diaconessenhuis Leiden
Uitgever en copyright: www.huidinfo.nl
Voorbehoud: zie disclaimer