Wat
zijn
het
?
Aderen
zijn de
bloedvaten
die zorgen voor de terugstroom van het bloed naar het hart. De
slagaderen
vervoeren het bloed van het hart naar de weefsels.
Spataderen
zijn
verwijdde
aderen
en
komen
meestal
aan de benen voor. Er wordt van spataderen
gesproken
wanneer aan de benen duidelijk zichtbare blauwe en verdikte,
meestal
kronkelig verlopende, aderen aanwezig zijn.
Hoe
zien ze eruit ?
De
kleine
spataderen
komen
vaak
in
kluwens
voor en worden ook wel ‘takkebosvenen’ genoemd.
Verreweg
de meeste spataderen zijn van dit type en geven meestal geen klachten.
Wel kunnen de spataderen als cosmetisch storend worden ervaren.
Deze zijn tot enkele
millimeters
dik en kunnen vele centimeters lang zijn. Ook deze spataderen geven
meestal
alleen cosmetische klachten.
Deze spataderen zijn
vaak
dikke ‘kabels’. De bekendste is die aan de binnenzijde van het been
loopt
(deze grootste uitwendige ader aan het been heet officieel de Vena
Saphena
Magna).
Zelfs
deze
heel
dikke
spataderen
hoeven niet altijd klachten te geven, maar als er klachten zijn kunnen
deze bestaan uit:
- moe,
loom
en
zwaar
gevoel
- rusteloze
benen
('restless
legs')
- pijn
- bloeden
uit
de
spatader
(bijvoorbeeld
na
stoten)
Wanneer
er
sprake
is
van
klachten
is
het
van belang om verder onderzoek naar de spataderen te laten doen.
Wie
krijgt
ze
?
Een
aantal
factoren
is van
belang bij het ontstaan van spataderen:
Spataderen
zijn vaak
erfelijk.
Door aangeboren zwakte van de vaatwanden van de aderen kunnen
spataderen
ontstaan. Doordat de mens rechtop staat komt onder invloed van de
zwaartekracht
vooral veel druk te staan op de wanden van de aderen in de
(onder)benen.
Normaal gesproken wordt de druk van de ‘kolom’ bloed op de vaatwanden
opgevangen
door de klepjes in de aderen. Wanneer de vaatwanden niet stevig
genoeg
zijn kunnen de klepjes in de aders niet goed functioneren en vermindert
of verdwijnt de functie ervan.
Mensen
die
(beroepshalve)
veel moeten staan hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van
spataderen.
Vrouwen
ontwikkelen vaker spataderen dan mannen.
Tijdens
de
zwangerschap
kunnen
om
verschillende
redenen
spataderen ontstaan:
- De
veranderde
hormoonspiegels
kunnen
tijdens
de
zwangerschap
de vaatwanden slapper maken
- Door
de
groeiende
baarmoeder
kan
de
terugstroom
van
bloed uit de benen naar het hart minder goed
plaatsvinden:
er is in feite sprake van een soort stuwing in de benen.
- Tijdens
de
zwangerschap
is
de
hoeveelheid
circulerend
bloed bij de moeder groter.
- De
kans
op
het
ontwikkelen
van
thrombose
is
tijdens de zwangerschap groter.
- Thrombose
Bij thrombose ontstaat
een
bloedstolsel in de aders (meestal in de diepe aders). Dit kan vele
oorzaken
hebben.
Wanneer
het
stolsel
is
verdwenen
zijn
meestal
ook de klepjes verdwenen op de plek waar de thrombose zat.
Omdat de klepjes nu ontbreken ontstaat een hoge druk op de klepjes in
de
ader onder dit punt. Deze klepjes kunnen hierdoor ook weer stuk gaan.
Langerzamerhand
ontstaat een lang stuk ader dat geen functionerende klepjes meer heeft.
Doordat de druk kan worden doorgegeven naar de oppervlakkig gelegen
aders
kunnen deze ook gaan verwijden: er zijn spataders ontstaan. Deze
spataderen
gaan meestal gepaard met andere afwijkingen aan de huid de het gevolg
zijn
van een gestoorde bloedafvoer, zoals donkere vlekken, eczeem en oedeem
bij de enkels. Dit kan het voorstadium zijn van een open been.
Is
er verder onderzoek nodig?
Voordat
de
behandeling
plaatsvindt
is
het
belangrijk
dat eerst wordt vastgesteld om welke vorm van
spataderen
het gaat. Vaak kan de dermatoloog of chirurg al met het blote oog zien
of verder onderzoek nodig is. In veel gevallen is dit aanvullend
onderzoek
zinvol.
De
belangrijkste
aanvullende
onderzoeken zijn:
Bij
doppler wordt
gebruik gemaakt van ultrageluidgolven waarmee de stroming van het bloed
in de aderen hoorbaar kan worden gemaakt. Het is een snel en eenvoudig
onderzoek en kan al tijdens het eerste bezoek aan de polikliniek worden
uitgevoerd.
- Duplex
onderzoek
Wanneer
de
arts
met
de
Doppler-techniek
onvoldoende
informatie
over de toestand van de aders kan
verzamelen
kan een Duplex onderzoek worden verricht. Duplex lijkt sterk op Doppler
onderzoek. Het verschil is dat de bloedstroom in plaats van hoorbaar,
zichtbaar
kan worden gemaakt. Het voordeel is dat eventuele lekke kleppen
in
de aders beter kunnen worden opgespoord.
Hoe worden
ze behandeld?
- Sclerocompressie
(‘dichtspuiten’)
Door een soort ‘lijm’ in
de spatader te spuiten en de ader dan dicht te drukken, wordt de
spatader
afgesloten en uiteindelijk door het lichaam zelf opgeruimd. In de
praktijk
komen vooral de kleine en middel-grote spataderen hiervoor in
aanmerking.
Na het inspuiten moet gedurende een bepaalde periode (meestal 1-2
weken)
een drukverband om het been worden gedragen, eventueel gecombineerd met
een elastische kous. Sclerocompressietherapie
wordt uitgevoerd door dermatologen en chirurgen.
De grote spataderen
kunnen
door de chirurg operatief verwijderd worden. Meestal gebeurt dit door
op
twee of meer punten in het verloop van de spatader het bloedvat bloot
te
leggen, er een draad door te voeren, en de spatader binnenstebuiten uit
het been te trekken. De behandeling worden uitgevoerd onder algehele
anaesthesie
of onder verdoving d.m.v. een ‘ruggeprik’. Door deze behandeling
verdwijnen
soms ook kleinere spataderen die uitmondden in de grote spatader.
Wanneer
dit niet gebeurt kan eventueel alsnog sclerocompressietherapie worden
uitgevoerd. Na
de behandeling is het
noodzakelijk gedurende enkele weken een aangemeten elastische kous te
dragen.
- Endoveneuze Lasertherapie
(EVLT)
De endoveneuze lasertherapie is een
belangrijke nieuwe ontwikkeling op
het gebied van spataderbehandelingen. Deze behandeling zal in de nabije
toekomst ongetwijfeld een belangrijk deel van de spataderoperaties gaan
vervangen. Met deze
behandeling is het niet meer nodig de hele spatader uit het been te
strippen,
maar wordt hij op elegante wijze van binnenuit dichtgelaserd. Het grote
voordeel is dat er meestal geen narcose nodig is, want de te behandelen
spataderen
kunnen met lokale verdoving worden behandeld. Via een kleine snede door
de huid wordt een dunne
laserdraad in het bloedvat aangebracht. Met behulp van het laserlicht
wordt het
bloedvat gesloten. Vervolgens worden de resten van het uitgeschakelde
bloedvat
worden door het lichaam opgeruimd.
In Nederland zijn er nog niet veel reguliere ziekenhuizen waar deze
therapie wordt uitgevoerd.
- Ambulante
flebectomie
van Müller
In feite is dit dezelfde
techniek die wordt gebruikt bij het ‘strippen’, alleen wordt dit
toegepast
bij kleinere spataderen die noch voor de sclerocompessietherapie als
voor
het klassieke strippen in aanmerking komen. Ambulante flebectomie is
vooral geschikt voor middelgrote spataderen bij de knie en op de
voetrug.
Een belangrijk voordeel is dat de therapie onder lokale verdoving kan
worden
uitgevoerd. De
therapie
wordt
vooral
uitgevoerd
door
dermatologen en wordt de laatste jaren in Nederland in
toenemende mate toegepast.
Meer over de flebectomie van Müller
vind U in een aparte folder...
- Transcutane Lasertherapie (TCLT)
De allerkleinste spataderen
(takkebosvenen of besenreisen) reageren niet altijd even goed op
sclerocompressietherapie.
Sinds kort kunnen deze kleine spataderen goed worden behandeld met
laser.
Vroeger konden lasers (en flitslampen) te weinig energie opbouwen voor
een succesvolle behandeling. Ook in Nederland zijn lasers in gebruik die krachtig genoeg zijn om
takkebosvenen te
behandelen.
Waar kan ik
spataderen laten behandelen?
- In de
meeste
ziekenhuizen zijn specialisten die spataderbehandelingen uitvoeren. In
enkele ziekenhuizen in Nederland wordt speciale aandacht geschonken aan
de behandeling van spataderen in multidisciplinaire behandelteams. In
deze teams wordt door dermatologen en chirurgen samen een op de
individuele patiënt toegesneden behandelplan opgesteld en beschikt
men over alle moderne behandelmogelijkheden. In deze teams wordt ook
meestal uit oogpunt van patiëntvriendelijkheid geprobeerd het
vaatonderzoek en de behandeling kort na elkaar uit te voeren.
Hoe
voorkóm ik spataderen?
- Lang
staan
werkt
het
onstaan
van
spataderen
in
de
hand. Het is belangrijk om veel te bewegen. Vooral
die oefeningen waarbij de kuitspier regelmatig wordt aangespannen zijn
bevordelijk voor een goede bloeddoorstroming en drukvermindering in het
adersysteem. Lopen en fietsen zijn daarom goede vormen van beweging.
- Mensen
die
aanleg
hebben
tot
het
krijgen
van
spataderen kunnen uit voorzorg elastische compressie
kousen
(steunkousen) dragen op momenten dat zij veel moeten staan of zitten.
- Het
gebruik
van
rutosiden
(natuurlijke,
uit
planten
gewonnen
producten) kan de huiddoorbloeding bevorderen en
vochtophoping
in de huid verminderen. Dit kan de klachten van veneuze insufficientie,
zoals vermoeidheid in de benen, verminderen. Deze producten zijn zonder
recept verkrijgbaar.
|
