|
  |
Vulvodynie
(vulvapijn)
|
een informatiefolder van Uw
dermatoloog
|
Wat is het?
Vulvodynie (letterlijke vertaling: vulvapijn) is een toestand waarin er
chronisch sprake is van pijn aan de vulva. Het is een relatief veel
voorkomend probleem dat grote consequenties heeft voor het lichamelijk
welzijn van de vrouw die het overkomt. Kenmerkend voor vulvodynie is
dat er (ernstige)
pijnklachten zijn maar geen neurologische of anatomische afwijkingen
aan de vulva aanwezig zijn. Geschat wordt dat ca. 2% van de vrouwen
ouder dan 18 jaar aan chronische vulvodynie leidt.
Welke
vormen van vulvodynie worden onderscheiden?
Cyclische
vulvovaginitis
Deze vorm komt het meest voor.
De pijn is voortdurend aanwezig, maar is
niet gedurende de hele menstruatiecyclus gelijk. Meestal wordt in de
laatste 10 dagen van elke menstruatiecyclus een verergering van de pijn
bemerkt. Ook vrijen geeft gedurende enkele dagen een verergering van de
pijnklachten.
Vulvaire vestibulitis
Het vestibulum is de ingang
van de vagina tussen de twee kleine
schaamlippen. Bij vulvaire vestibulitis is de pijn bij de ingang
gelocaliseerd en deze pijn wordt sterk verergerd door vrijen. Wanneer
de penis in de vagina wordt gebracht kan de pijn plotseling zo heftig
worden dat verder vrijen onmogelijk wordt. Ook het inbrengen van een
tampon kan de pijn bij vestibulitis uitlokken of verhevigen.
Vulvaire
dysaesthesie
Bij deze vorm van
vulvodynie is de pijn voortdurend en gelijkmatig
aanwezig en branderig van karakter. Het wordt vooral gezien bij vrouwen
in de overgang of die in de menopauze zijn. Vrijen is vaak onplezierig
maar geeft niet een verergering van de pijnklachten.
Vulvaire
huidafwijkingen
Veel huidziekten kunnen
in het gebied rond de vulva ontstaan. Vaak zijn
huidziekten minder makkelijk in dit gebied te herkennen dan op andere
plekken van de huid. Voorbeelden van huidaandoeningen die regelmatig in
het vulvagebied gezien worden zijn eczeem, psoriasis, lichen sclerosus
en lichen planus. Deze categorie van oorzaken van vulvodynie
onderscheidt zich van de cyclische vulvovaginitis, vulvaire
vestibulitis en vulvaire dysaesthesie omdat in principe afwijkingen aan
de huid en/of slijmvlies kan worden gezien.
Wat zijn de klachten?
De pijnklachten kunnen soms
geleidelijk aan beginnen maar vaak wordt
juist een plotseling begin van de pijn aangegeven. Niet zelden wordt
een verband gezien met het begin van een nieuwe sexuele relatie, een
bacterie- of gistinfectie van de vagina of een medische behandeling
in dit gebied (zoals bijvoorbeeld het verwijderen van genitale wratten).
Zoals al aangegeven kan de pijn
in het hele vulva-gebied aanwezig zijn.
Meestal echter zijn de pijnklachten geconcentreerd rond de ingang van
de vagina. Naast vrijen en het inbrengen van tampons kan ook het dragen
van strakke (onder)broeken de pijnklachten uitlokken en verergeren.
Wat is de oorzaak?
Voor de meeste vormen van
vulvodynie is geen duidelijke oorzaak
aanwijsbaar. Er lijkt wel een verband tussen vulvodynie en het
vóórkomen van infecties met het humaan papilloma virus
(HPV, kan
ondermeer genitale wratten veroorzaken), chronische vaginale infecties
en het langdurig gebruik van medicinale crèmes en zalven. Ook
psychosociale problematiek kan een rol spelen. Er moet op gewezen
worden dat het hier alleen gaat om associaties: het kan heel
moeilijk zijn om bij vulvodynie oorzaak en gevolg van elkaar te
scheiden...
Hoe wordt de
diagnose gesteld?
Bij chronische pijn aan de
vulva zal Uw behandelend arts eerst proberen
een aanwijsbare oorzaak voor de pijn te vinden zoals een infectie of
huidaandoening. Vaak wordt U hiervoor onderzocht door zowel de
gynaecoloog als de dermatoloog. Pas wanneer deze oorzaak na een
zorgvuldig lichamelijk onderzoek niet wordt gevonden kan de diagnose
vulvodynie worden gesteld.
Hoe wordt het behandeld?
De behandeling van vulvodynie
is vaak niet eenvoudig en een goede
samenspraak tussen U en Uw gynaecoloog (en eventueel dermatoloog) zijn
zeer belangrijk. Er zijn in de loop der jaren meerdere behandelingen
ontwikkeld; het probleem is echter dat naar de meeste nooit goed
opgezette, grote wetenschappelijke studies zijn verricht. In de
literatuur worden gunstige resultaten gemeld met geneesmiddelen die ook
wel voor neuropathische afwijkingen worden voorgeschreven. Voorbeelden
zijn tricyclische antidepressiva en gabapentine; helaas zijn deze
geneesmiddelen niet zonder bijwerkingen...
Lokale behandeling met
lidocaïne houdende crème is
mogelijk, deze crème geeft een tijdelijke 'verdoving' van het
vulvagebied. De te smeren hoeveelheid is wel aan een maximum gebonden
omdat lidocaïne makkelijk door de slijmvliezen in de circulatie
kan
worden opgenomen en bij te hoge concentraties intoxicaties kan
veroorzaken. Er zijn verzachtende crèmes te koop die speciaal
gericht zijn op het verzorgen van het gebied rond de vulva. Deze geven
soms wel enige verlichting van de pijnklachten, met name van het
brandend gevoel.
Fysiotherapie kan soms nuttig
zijn, evenals gedragstherapie.
|
|
