Folliculitis decalvans

Deze tekst is bedoeld voor patiënten. Hij vervangt niet het advies van uw huisarts of dermatoloog.

Inhoud:
wat is folliculitis decalvans? •
waardoor wordt het veroorzaakt? •
hoe is het beloop? •
hoe wordt de diagnose gesteld? •
hoe wordt het behandeld? •
wat is het effect van de behandeling? •
wat als het niet lukt? •
handige links en literatuur

samenvatting

Folliculitis decalvans is een zeldzame, langdurige ontsteking van haarzakjes (meestal op de hoofdhuid) die kan leiden tot littekenvorming en blijvende haaruitval.
Klachten kunnen zijn: rode plekken, puistjes met pus (pustels), korstjes, jeuk en/of pijnlijke hoofdhuid.
Bij sommige mensen ziet u “haarplukjes”: meerdere haren die uit één opening lijken te groeien (ook wel tufting genoemd).
Het doel van behandeling is om de ontsteking te remmen en uitbreiding van de kale plekken te voorkomen. Haarverlies door littekens groeit meestal niet meer terug.
De diagnose wordt meestal gesteld door het klinische beeld. Soms zijn extra onderzoeken nodig (bijvoorbeeld een kweek of een biopt) om andere oorzaken uit te sluiten.
Behandeling bestaat vaak uit (medicinale) shampoo en middelen tegen ontsteking, vaak gecombineerd met antibiotica. Soms zijn sterkere of langduriger behandelingen nodig.

Wat is folliculitis decalvans?

Folliculitis decalvans is een chronische ontsteking die vooral de haarzakjes van de hoofdhuid aantast. Door die ontsteking kunnen haarzakjes beschadigd raken.
Als een haarzakje blijvend beschadigd is, wordt het vervangen door littekenweefsel. Op die plek kan dan geen haar meer groeien. Daarom valt folliculitis decalvans onder de
“verlittekende” (cicatriciële) vormen van haaruitval.

Waardoor wordt het veroorzaakt?

De precieze oorzaak is niet helemaal bekend. Bij veel mensen lijkt er een combinatie te zijn van een overmatige ontstekingsreactie van de huid en een rol van bacteriën
(vaak wordt Staphylococcus aureus gevonden bij een kweek). Het gaat meestal niet om een “gewone” besmettelijke infectie, maar om een ontstekingsziekte waarbij
bacteriën kunnen meespelen of een opvlamming kunnen uitlokken.

Over het algemeen wordt folliculitis decalvans niet als besmettelijk gezien. Wel kan de arts soms antibiotica geven om de ontsteking en bacteriële belasting te verminderen.

Hoe is het beloop?

Folliculitis decalvans verloopt meestal in periodes: het kan een tijd rustig zijn en daarna weer opvlammen. Zonder goede remming van de ontsteking kunnen de plekken langzaam
uitbreiden. De littekenvorming die eenmaal is ontstaan, is meestal blijvend. Daarom is het belangrijk om opvlammingen vroeg te behandelen en de ziekte zo rustig mogelijk te houden.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De arts stelt de diagnose meestal op basis van het uiterlijk van de hoofdhuid en de klachten. Vaak let de arts op:

puistjes/pustels rond haren, roodheid en korstjes
pijn of gevoeligheid van de hoofdhuid
gebieden waar haarzakjes “verdwijnen” (gladde plekken zonder zichtbare haaropeningen), passend bij littekenvorming
tufting: meerdere haren uit één opening

Soms is aanvullend onderzoek nuttig:

Kweek (swab) van pus of wondvocht om te kijken of er bacteriën meespelen en welke antibiotica het beste passen.
Schimmelonderzoek als er twijfel is over een schimmelinfectie van de hoofdhuid (bijvoorbeeld bij schilfering of afgebroken haren).
Biopt (een klein huidstukje) als de diagnose niet zeker is of als andere aandoeningen op de hoofdhuid moeten worden uitgesloten.
Bloedonderzoek kan nodig zijn als u start met bepaalde medicijnen (om bijwerkingen te voorkomen en veilig te monitoren).

Hoe wordt het behandeld?

Er bestaat geen behandeling die bij iedereen hetzelfde werkt. De keuze hangt af van hoe actief de ontsteking is, hoe uitgebreid de plekken zijn en hoe vaak het opvlamt.
Vaak wordt stapsgewijs behandeld:

1) Basis en hoofdhuidverzorging

milde haarverzorging (niet te agressief wassen/scrubben)
proberen krabben en pulken aan korsten te vermijden
soms een antiseptische of medicinale shampoo als ondersteuning (op advies van de arts)

2) Lokale behandeling (op de hoofdhuid)

middelen die ontsteking remmen, zoals corticosteroïd-lotions/gel/foam (meestal tijdelijk, volgens schema)
soms antibiotica voor op de huid bij beperkte pustels of als onderhoud
bij een actieve rand kan de dermatoloog in sommige gevallen ontstekingsremmende injecties in/onder de huid geven

3) Tabletten (vaak antibiotica) bij actieve of terugkerende ziekte

regelmatig wordt gestart met een antibiotica-kuur die niet alleen tegen bacteriën werkt, maar ook ontstekingsremmend kan zijn (bijvoorbeeld uit de tetracycline-groep)
bij hardnekkige of snel terugkerende ontsteking kan een combinatiekuur worden overwogen (bijvoorbeeld clindamycine met rifampicine), meestal voor een vaste behandelduur
de arts kiest dit bij voorkeur op basis van het klinische beeld en/of een kweek, en bespreekt bijwerkingen en interacties

4) Andere opties bij onvoldoende effect (specialistische behandeling)

soms wordt isotretinoïne (een vitamine-A-achtig middel) ingezet bij terugkerende of hardnekkige folliculitis decalvans
in geselecteerde gevallen kunnen andere ontstekingsremmende/immuunmodulerende behandelingen worden overwogen
bij deze behandelingen zijn controles (zoals bloedonderzoek) vaak nodig

5) Uitzonderlijke procedures

in uitzonderlijke situaties kunnen behandelingen zoals fotodynamische therapie of een operatieve aanpak worden besproken, meestal alleen in gespecialiseerde centra

Wat is het effect van de behandeling?

Het belangrijkste doel is: de ontsteking tot rust brengen (minder pustels, minder roodheid, minder pijn/jeuk) en voorkomen dat de kale gebieden groter worden.
Haren kunnen soms weer groeien in gebieden die nog niet zijn verlittekend. In littekengebieden groeit haar meestal niet terug.

Het effect verschilt per persoon. Omdat de aandoening kan opvlammen, kan het nodig zijn om onderhoudsbehandeling te gebruiken of bij een opvlamming opnieuw te behandelen.

Wat als het niet lukt?

Als de klachten blijven terugkomen of de plekken uitbreiden, bespreek dit dan met uw huisarts of dermatoloog. Soms is het zinvol om:

de diagnose opnieuw te beoordelen (en zo nodig aanvullend onderzoek te doen)
een kweek te herhalen (bijvoorbeeld bij recidief of onvoldoende effect van antibiotica)
door te verwijzen naar een gespecialiseerd haar-/hoofdhuidspreekuur

Als haaruitval veel impact heeft, kunnen praktische oplossingen (zoals een haarwerk of camouflerende technieken) en/of psychosociale ondersteuning helpen.

Handige links en literatuur

Handige links

Literatuur (voor wie meer wil lezen)

Waśkiel-Burnat A, Starace M, Iorizzo M, et al. Management of folliculitis decalvans: The EADV task force on hair diseases position statement.
J Eur Acad Dermatol Venereol. 2025.
PubMed

Laatst bijgewerkt: januari 2026