ALOPECIA AREATA

alopecia areata

Deze tekst is bedoeld voor patiënten. Hij vervangt niet het advies van uw huisarts of dermatoloog.

Inhoud:
wat is alopecia areata? •
waardoor wordt het veroorzaakt? •
hoe is het beloop? •
hoe wordt het behandeld? •
wat is het effect van de behandeling? •
wat als het niet lukt? •
handige links en literatuur

samenvatting op één A4

samenvatting

Alopecia areata is pleksgewijze haaruitval.
Het komt meestal op het hoofd voor, maar kan ook in de baard, wenkbrauwen of op andere plekken.
Het is zeer waarschijnlijk een auto-immuunziekte (uw afweer valt de haarwortels aan).
Het is niet besmettelijk.
Bij veel mensen groeit het haar (deels) vanzelf weer terug. Soms komen er nieuwe plekken bij.
Bij ernstige vormen kan de dermatoloog, onder voorwaarden, ook JAK-remmers (tabletten) inzetten.

Wat is alopecia areata?

Bij alopecia areata vallen haren plotseling uit in één of meerdere ronde of ovale kale plekken. Meestal zit het op de hoofdhuid. Maar het kan ook op andere behaarde plekken voorkomen, zoals:

de baard (alopecia areata in de baard)
wenkbrauwen of wimpers
schaamstreek of andere lichaamsbeharing

Soms valt (bijna) al het hoofdhaar uit. Dat heet alopecia totalis. Heel soms valt ook alle lichaamsbeharing uit. Dat heet alopecia universalis.

Typische verschijnselen:

aan de rand van een plek kunnen kleine, dunne haartjes zitten die smal beginnen en dikker eindigen: ‘uitroeptekenharen’
nieuw terugkerend haar kan eerst lichter of wit zijn (dat is vaak tijdelijk)
de huid zelf blijft meestal rustig: geen littekens, geen wondjes

Waardoor wordt het veroorzaakt?

De precieze oorzaak is niet helemaal bekend. We weten wél dat het vrijwel zeker om een auto-immuunreactie gaat. Dat betekent dat het afweersysteem de haarwortels (tijdelijk) aanvalt. Daardoor laat het haar los.

Belangrijk om te weten:

Alopecia areata is niet besmettelijk.
U kunt het niet “krijgen” van iemand anders en u kunt het ook niet overdragen.

Bij sommige mensen speelt stress mogelijk een rol als uitlokkende factor. Stress is meestal niet de enige oorzaak. U krijgt alopecia areata niet “door stress alleen”.

Soms komt alopecia areata samen voor met andere auto-immuunziekten, zoals vitiligo (witte vlekken) of bepaalde schildklierproblemen.

Hoe is het beloop van alopecia areata?

Alopecia areata kan heel wisselend verlopen. Bij veel mensen ontstaan één of een paar plekken, en groeit het haar later weer terug. Bij anderen komen er in de loop van de tijd nieuwe plekken bij.

De kans dat het haar minder makkelijk terugkomt is groter als bijvoorbeeld:

het al op jonge leeftijd is begonnen
de haaruitval vooral langs de haarlijn zit (bijvoorbeeld in een “band” achter op het hoofd)
er andere auto-immuunziekten zijn
er sprake is van uitgebreide haaruitval (heel veel plekken of bijna kaal)

Het is helaas vooraf moeilijk te voorspellen hoe het bij u gaat lopen.

Hoe wordt het behandeld?

De keuze voor behandeling hangt af van:

hoeveel plekken er zijn en hoe groot ze zijn
hoe lang het al bestaat
uw leeftijd
of er wenkbrauwen/wimpers meedoen
hoeveel last u ervan heeft

1) Afwachten (bij kleine of enkele plekken)
Bij één of een paar plekken wordt vaak eerst afgewacht. Bij veel mensen groeit het haar vanzelf terug. Dit kan maanden duren.

2) Lokale behandeling (bij toenemende of storende plekken)
Als de plekken groter worden of blijven bestaan, kan de huisarts of dermatoloog behandelen met:

corticosteroïd crème of zalf (sterke ontstekingsremmende zalf)
corticosteroïd-injecties in of net onder de huid van de kale plek (meestal door de dermatoloog)

3) Behandeling in gespecialiseerde centra (bij grote oppervlakken of langdurige kaalheid)
Bij uitgebreide of hardnekkige alopecia areata kan de dermatoloog soms kiezen voor:

PUVA-lichttherapie (lichttherapie; wordt niet overal gebruikt)
prikkeltherapie met diphencyprone (DPCP). Dit wordt in een beperkt aantal centra gedaan.

4) Tabletten die het afweersysteem remmen (alleen bij ernstige vormen)
Bij zeer uitgebreide, hardnekkige alopecia areata kan de dermatoloog systemische medicijnen overwegen. Dit zijn middelen die het afweersysteem remmen. Voorbeelden zijn prednison of ciclosporine. Deze middelen kunnen duidelijke bijwerkingen geven.

5) JAK-remmers (nieuwere behandeling bij ernstige alopecia areata)
Sinds enkele jaren zijn er ook JAK-remmers. Dit zijn tabletten die bepaalde “signalen” in het afweersysteem remmen. Hierdoor kan de aanval op de haarwortels afnemen.

Belangrijke punten over JAK-remmers:

Ze zijn bedoeld voor ernstige alopecia areata en worden voorgeschreven door een dermatoloog.
Voorbeelden zijn baricitinib (voor volwassenen) en ritlecitinib (voor volwassenen en jongeren vanaf 12 jaar).
Er is meestal pas na 3 tot 6 maanden een eerste effect te zien. Soms duurt het langer.
U heeft controles nodig (bijvoorbeeld bloedonderzoek) en er wordt gelet op bijwerkingen, zoals infecties.

Wat is het effect van de behandeling?

Er zijn veel behandelingen geprobeerd bij alopecia areata. Maar de resultaten verschillen per persoon. Er is geen behandeling die bij iedereen werkt.

Soms is het effect tijdelijk. Als een behandeling stopt, kan de ontsteking rond de haarwortels terugkomen. Dan kan het haar opnieuw uitvallen.

Daarom bespreekt de arts meestal steeds opnieuw:

wat uw doel is (bijvoorbeeld: hergroei, rust, of het stoppen van uitbreiding)
wat de kans op effect is
welke bijwerkingen u acceptabel vindt

Wat als de behandeling niet (genoeg) helpt?

Als de haaruitval uitgebreid is en niet goed reageert op behandeling, zijn er gelukkig ook andere opties:

pruik of haarwerk (vaak geeft dit snel rust)
wenkbrauwoplossingen (make-up, microblading; bespreek dit met uw arts)
psychologische ondersteuning als de impact groot is

Veel mensen hebben baat bij contact met lotgenoten. Dit kan via de patiëntenvereniging.

Handige links en literatuur

Handige links

Literatuur (voor wie meer wil lezen)

Lai VWY et al. Systemic treatments for alopecia areata: A systematic review. Australas J Dermatol. 2018.
PubMed
King B et al. Two Phase 3 Trials of Baricitinib for Alopecia Areata. N Engl J Med. 2022.
PubMed
King B et al. Efficacy and safety of ritlecitinib in adults and adolescents with alopecia areata. Lancet. 2023.
PubMed