isotretinoine roaccutane

Belangrijk: Deze folder geeft een beknopte uitleg over het geneesmiddel isotretinoïne. Het vervangt niet de bijsluiter die bij dit geneesmiddel hoort.
Lees de bijsluiter vóór gebruik van het middel goed door en raadpleeg bij eventuele vragen of problemen uw arts.

Wat is isotretinoïne?

Isotretinoïne (vroeger ook wel bekend onder de oorspronkelijke merknaam: Roaccutane ®) is een geneesmiddel dat wordt voorgeschreven voor (ernstige) acne. Het is een effectief geneesmiddel dat echter alleen kan worden gebruikt wanneer bepaalde voorzorgen in acht worden genomen. Het middel wordt vrijwel uitsluitend door dermatologen voorgeschreven omdat een goede kennis van- en uitgebreide ervaring met isotretinoïne – vereist is bij de arts die het voorschrijft. Dermatologen zullen bij ernstige acne al vrij snel overgaan tot het voorschrijven van isotretinoïne om littekenvorming door acne te voorkomen.
De structuur van isotretinoïne is afgeleid van vitamine A.

Wat doet het?

Isotretinoïne zorgt voor een vermindering van de talgproductie in de talgklieren. Een toename van de hoeveelheid talg (en verandering van de samenstelling van de talg) is de belangrijkste oorzaak van acne in de puberteit. Vermindering van de talgproductie leidt derhalve tot een vermindering van de acne. Vooral bij acne van de puberteit werkt isotretinoïne vaak heel goed: bij een groot deel van deze groep blijft de acne ook na het staken van de kuur met isotretinoïne weg.

Voor wie is het bedoeld?

Isotretinoïne wordt gegeven aan patiënten met matig-ernstige tot ernstige acne. Vooral wanneer littekenvorming dreigt.
Ook bij andere ontstekingsprocessen waarbij talgklieren een centrale rol spelen (zoals ernstige rosacea en hidradenitis) wordt door dermatologen wel isotretinoïne voorgeschreven. Ook bij andere ontstekingsziekten van de huid, zoals folliculitis decalvans, kan isotretinoine een verbetering van de klachten geven

Wat zijn de bijwerkingen van isotretinoine?

Een bijwerking die vrijwel iedereen heeft die isotretinoïne gebruikt zijn droge lippen. Deze bijwerking treedt al vrij snel na het starten van de medicatie op. Met het goed vethouden van de lippen met vaseline zijn deze klachten wel onder controle te krijgen. Ook kunnen droge ogen en droge slijmvliezen ontstaan. Deze kunnen weer aanleiding geven tot bloedneuzen. In de eerste 4-6 weken van de behandeling kan soms een verergering van de acne optreden. Wanneer er een zeer sterke verergering optreedt moet de patiënt contact opnemen met de voorschrijvend arts. Tijdens het gebruik van isotretinoïne is het verstandig om geen contactlenzen te dragen.
Tijdens het gebruik van het middel is de huid gevoeliger voor zonlicht. Ook klachten van moeheid en bloedarmoede komen regelmatig voor.

isotretinoine
Zelf-gerapporteerde bijwerkingen in een groep jeugdige gebruikers van isotretinoine. Hodgkiss-Harlow, 2011

Zeldzamer zijn leverproblemen. Deze bijwerking treedt vaker op bij mensen met een stofwisselingsstoornis of mensen die regelmatig alcohol gebruiken. Ook depressiviteit en zelfs zelfmoordneiging kunnen in zeldzame gevallen ontstaan. Mensen die bekend zijn met depressiviteit in het verleden moeten hier alert op zijn en eventuele signalen die kunnen wijzen op depressiviteit melden aan de voorschrijvend arts. Ook andere bijwerkingen zoals spierpijn, hoofdpijn, gewrichtspijn en darmklachten zijn beschreven. Wanneer deze klachten optreden dient U het gebruik van isotretinoïne te staken en de klachten te bespreken met de voorschrijvend arts. Bij patiënten die nog in de groei zijn kan het uitgroeien van de botten onomkeerbaar tot stilstand komen.
Er is nog een vrij groot aantal andere bijwerkingen van isotretinoïne beschreven. Voor een compleet overzicht van de mogelijke bijwerkingen is het van belang de bijsluiter van isotretinoïne goed te lezen voordat u met het geneesmiddel begint.

Isotretinoine bij vrouwen

Wanneer u zwanger wordt tijdens de behandeling met isotretinoine of binnen 1 maand na het stoppen van de behandeling, bestaat er een zeer grote kans dat u een ernstig misvormd kind krijgt. Daarom mag isotretinoïne NOOIT tijdens de zwangerschap gebruikt worden en vrouwen mogen ook niet binnen 1 maand na het stoppen van de behandeling zwanger worden. Wanneer u een vrouw bent in de vruchtbare leeftijd mag u isotretinoine uitsluitend gebruiken als u aan een aantal strikte voorwaarden voldoet.

0 u mag dit medicijn NIET gebruiken tijdens de zwangerschap of als u binnenkort zwanger wilt worden. Het kan een miskraam veroorzaken. Daarnaast is dit medicijn schadelijk voor de ongeboren baby. Vrouwen moeten voor gebruik zeker weten dat ze niet zwanger zijn. Bent u een vrouw in de vruchtbare leeftijd? Dan gelden er bepaalde regels, voordat u dit medicijn mag innemen.
0 de arts zal voor aanvang van de behandeling een zwangerschapstest bij u uitvoeren.
0 de arts zal tijdens de behandeling elke maand een zwangerschapstest bij u uitvoeren.
0 na het stoppen met de behandeling, zal de arts na 5 weken een zwangerschapstekst bij u uitvoeren.
0 de arts zal elke keer een recept schrijven voor maximaal 1 maand. Voor elke maand heeft u een nieuw recept nodig.
0 u moet het recept steeds binnen 7 dagen inleveren in de apotheek. Daarna is het niet geldig meer.
0 u moet twee vormen van een betrouwbare anticonceptie gebruiken vanaf 4 weken voor gebruik, tijdens het gebruik van isotretinoïne en tot en met een maand na stoppen van isotretinoïne. Bijvoorbeeld de pil en condooms. Overleg met uw arts over welke anticonceptie goed is voor u.
0 denkt u dat u toch zwanger bent of bent geworden? Stop dan meteen met het gebruik van isotretinoïne. Neem direct contact op met uw arts.
0 tijdens het gebruik van isotretinoïne tot en met 1 maand na stoppen met isotretinoïne, mag u geen bloed doneren.
0 bent u gestopt met isotretinoïne, maar heeft u nog capsules over? Breng deze dan terug naar de apotheek. Geef uw medicijnen nooit aan iemand anders.
0 u bent verplicht u aan deze regels te houden.
Bron: apotheek.nl, juli 2017

Zie ook: de informatie over isotretinoinegebruik bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd van Apotheek.nl en de tekst farmacotherapeutisch kompas (Zorginstituut Nederland)

Controles 

De dermatoloog zal regelmatig het bloed nakijken om de functies van de lever en het cholesterol te controleren. Dit zal voor de behandeling plaatsvinden alsook op verschillende momenten tijdens en na de kuur. Bij vrouwen wordt bovendien maandelijks een zwangerschapstest uitgevoerd.

Andere voorzorgsmaatregelen
* goede bescherming van de huid tegen de zon
* tijdens de behandeling en ook tot zeker 6 maanden na het afronden van de behandeling mag U geen dermabrasie van de huid laten uitvoeren
* ook epileren door middel van wasbehandeling is onverstandig.

Samenvattend

Nadelen van isotretinoine zijn de relatief lange duur van de kuur en de vele mogelijke bijwerkingen die bij het gebruik van isotretinoine kúnnen optreden. Ook het groot aantal voorzorgsmaatregelen en controles waarmee de kuur omgeven is kunnen door de patient als belastend worden ervaren. Er dient pas na goed overleg met de dermatoloog voor de behandeling te worden gekozen en de behandeling zal door de dermatoloog ook goed moeten worden begeleid.

Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan is het verantwoord dit krachtige en effectieve middel tegen ernstige acne in te zetten.


gerelateerde onderwerpen

acne (jeugdpuistjes)
rosacea
acne bij volwassenen
acne littekens

nuttige links

apotheek.nl over isotretinoine
Zorginstituut Nederland over isotretinoine

literatuur
Hodgkiss-Harlow CJ et al: Effective monitoring of isotretinoin safety in a pediatric dermatology population: A novel “patient symptom survey” approach. J Am Acad Dermatol. 2011 Sep; 65(3): 517–524 (volledig artikel)