DYSHIDROTISCH ECZEEM

Deze tekst is bedoeld voor patiënten. Hij vervangt niet het advies van uw huisarts of dermatoloog. Voor de informatiepagina voor artsen klik op: zakboek-informatie dyshidrotisch eczeem

Dyshidrotisch eczeem is een vorm van eczeem aan de handen (en soms aan de voeten).
Het valt op door kleine blaasjes aan de handpalmen, zijkanten van de vingers en/of voetzolen.
De blaasjes kunnen jeuken of branderig aanvoelen. Dyshidrotisch eczeem is niet besmettelijk.

Samenvatting

Dyshidrotisch eczeem geeft blaasjes en/of schilfering aan handen en soms voeten.
De oorzaak is vaak niet precies aan te geven. Wel zijn er bekende uitlokkende factoren.
Basiszalf (vette zalf) en bescherming tegen water/zeep zijn belangrijk.
Bij een opvlamming helpt meestal een ontstekingsremmende zalf via huisarts of dermatoloog.
Bij ernstige of langdurige klachten kan de dermatoloog extra behandelingen inzetten.

Inhoud:
wat is het? •
klachten •
waardoor ontstaat het? •
behandeling •
voorkomen •
handige links

Samenvatting (PDF)

Wat is dyshidrotisch eczeem?

Dyshidrotisch eczeem (ook wel: acrovesiculeus eczeem) is een ontsteking van de huid waarbij
er blaasjes ontstaan. De naam “dyshidrotisch” klinkt alsof het met zweetklieren te maken heeft,
maar dat is meestal niet de echte oorzaak. Wel kan zweten of warmte het eczeem soms verergeren.

Als de blaasjes groter worden en samenvloeien tot blaren, wordt dit ook wel pompholyx genoemd.

Welke klachten kunt u krijgen?

Een “aanval” begint vaak vrij plotseling met groepjes diep liggende, gespannen blaasjes.
Ze zitten vooral aan de handpalmzijde en langs de zijkanten van de vingers. Soms ook aan de voetzolen.
De huid is meestal niet fel rood.

Jeuk of een branderig/prikkend gevoel (soms eerst mild, later erger).
Blaasjes drogen in, daarna schilfert de huid af.
De huid kan stug worden, met pijnlijke kloofjes.
De hele cyclus (blaasjes → indrogen → schilferen) duurt vaak ongeveer 3–4 weken.
Het kan terugkomen, soms in “golven”.

Dyshidrotisch eczeem: kleine blaasjes in de handpalm — Foto: typische kleine, met helder vocht gevulde blaasjes aan de handpalmzijde.

Palmpel (lamellosa sicca)

Bij een deel van de mensen staan blaasjes niet op de voorgrond. Dan ziet u vooral
droge schilfering (alsof de huid in laagjes loslaat), vaak aan de handpalm en zijkanten van de vingers.
Dit wordt ook wel palmpel genoemd
(medische term: dyshidrosis lamellosa sicca).

Palmpel: dyshidrotisch eczeem met schilfering zonder duidelijke blaasjes — Foto: palmpel (lamellosa sicca), hier lokaal aan één vinger.

Waardoor ontstaat dyshidrotisch eczeem?

Bij veel mensen is er geen duidelijke “één oorzaak”. Wel zijn er factoren die het kunnen uitlokken of verergeren:

Aanleg voor eczeem (bijvoorbeeld als u (ooit) constitutioneel/eczeem door aanleg had).
Irritatie door veel water, zeep, schoonmaakmiddelen, oplosmiddelen, wrijving of “nat werk”.
Contactallergie (bijv. voor geurstoffen, rubberbestanddelen, nikkel of chroom). Bij langdurige klachten kan de arts allergietesten overwegen.
Schimmelinfectie (vaak aan de voeten) die eczeem aan de handen kan uitlokken (“reactie op afstand”).
Warmte/zweten en stress kunnen het eczeem verergeren (meestal niet de enige oorzaak).
Metalen in voeding spelen soms een rol bij mensen met een duidelijke nikkel- of chroomallergie, maar meestal niet bij een normaal dieet.

Behandeling

De behandeling hangt af van hoe ernstig het is en hoe vaak het terugkomt. Vaak is een combinatie nodig:
goede huidverzorging én een ontstekingsremmende behandeling bij opvlammingen.

1) Wat u zelf kunt doen (altijd belangrijk)

Vetten, vetten, vetten: smeer meerdere keren per dag een basiszalf of vette crème (zeker na wassen).
Beperk zeep en water: was kort, gebruik milde zeep of liever geen zeep.
Bescherm de handen: draag handschoenen bij schoonmaken/afwassen/klussen. Gebruik bij voorkeur katoenen handschoentjes onder rubber/nitril als u zweet.
Niet krabben (krabben maakt het eczeem vaak erger). Houd nagels kort.

2) Behandeling via huisarts of dermatoloog bij een opvlamming

Ontstekingsremmende zalf (hormoonzalf/corticosteroïd): vaak de eerste keus bij actieve blaasjes en roodheid. Gebruik precies zoals voorgeschreven.
Natte omslagen of een indrogende aanpak kan prettig zijn als het erg nat of pijnlijk is (in overleg met arts).
Behandel een schimmel (bijvoorbeeld aan de voeten) als die aanwezig is. Soms wordt het handeczeem dan ook rustiger.

3) Bij terugkerende of langdurige klachten (meestal door dermatoloog)

Onderhoudsbehandeling met vette zalven en zo nodig een schema met medicijnzalf (bijv. “paar dagen per week”).
Andere zalven die ontsteking remmen (bijv. calcineurineremmers) kunnen soms helpen, vooral als u minder hormoonzalf wilt gebruiken.
Teerzalf kan bij een meer chronische, schilferende vorm soms nuttig zijn.
Lichttherapie (bijvoorbeeld PUVA) kan in sommige gevallen helpen.

4) Bij ernstig, chronisch handeczeem (alleen onder strikte controle)

Als het eczeem ernstig is en lang blijft bestaan, kan de dermatoloog soms een sterkere behandeling bespreken.
Voorbeelden zijn tabletten die de ontsteking remmen (zoals alitretinoïne of afweerremmers).
Dit soort behandelingen is niet voor iedereen geschikt en vraagt controle op bijwerkingen.

Let op: neem contact op met uw arts bij toenemende pijn, warme/rood uitbreidende huid, pus/gele korsten, of als u zich ziek voelt.
Dit kan passen bij een infectie bovenop eczeem.

Hoe kunt u het (deels) voorkomen?

Bij veel mensen is geen duidelijke oorzaak te vinden. Toch kunt u vaak wél de kans op opvlammingen kleiner maken:

Houd de huid in goede conditie met een vette zalf of crème (ook als het rustig is).
Bescherm uw handen tegen water, zeep en schoonmaakmiddelen.
Gebruik handschoenen slim: draag ze wanneer nodig, maar niet onnodig lang (zweten kan ook irriteren).
Behandel een eventuele voetschimmel goed (ook als u daar weinig last van heeft).
Wordt het eczeem erger door uw werk? Bespreek dit met uw huisarts/dermatoloog en zo nodig de bedrijfsarts.

Handige links

Literatuur

Veien NK. Acute and recurrent vesicular hand dermatitis.
Dermatol Clin. 2009;27(3):337–353.
PubMed

Laatste update: januari 2026